وقتی «تام کروز» و رفقا تصمیم میگیرند یک پروژه اکشن و جذاب را بسازند، برای آنها فرقی نمیکند که چه خطراتی متوجهشان است. چه «ماموریت غیرممکن» باشد و چه دنبالهای برای جواهر تقریبا فراموش شدهای به نام «تاپ گان»، یک سناریو سریع دست و پا میشود که دربرگیرنده صحنههای خطیر و بدلکاریهای باورنکردی است. با شروع تماشای فیلم Top Gun: Maverick خیلی زود متوجه میشوید که قرار است یک فیلم اکشن نفسگیر را تماشا کنید. فیلمی که نه تنها جان تازهای به یک عنوان مهجور متعلق به دهه هشتاد میلادی بخشیده، بلکه حالا رونق را به سینماهای آمریکا و سراسر دنیا برگردانده است. در ادامه با نقد و بررسی فیلم Top Gun: Maverick همراه باشید.

حضور تام کروز در نقش اصلی فیلم «ماوریک» دلیل اصلی همهی ما برای امید داشتن به دنبالهی تاپ گان بود. بعد از مرگ «تونی اسکات» کارگردان فیلم قبلی، امید طرفداران برای ادامه یافتن این داستان هیجانانگیز کمرنگ شد. تا اینکه وقتی تاپ گان تقریبا داشت فراموش میشد، خبر ساخت یک دنباله برای آن فیلم 1986 همه را هیجانزده کرد.
وقتی به عقب نگاه میکنیم و حساسیت اسکات فقید در خلق صحنههای نبردهای هوایی در فیلم تاپ گان را مرور میکنیم، میفهمیم که رمز موفقیت این فیلم چه بوده است. این که فیلم Top Gun: Maverick نیز توانسته به اندازه انتظار جذاب و هیجانانگیز باشد، پایبند بودن به همان رمز موفقیت است. اصرار برای خلق صحنهها با کمترین کمک از جلوههای ویژه.

البته که ترفندهای کارگردانی و تکنیکهای پیشرفته فیلمبرداری و تدوین هالیوودی با برترین تکنولوژیها و بهترین عوامل همچنان حضور دارد. اما تزریق آدرنالین به مخاطب به همین سادگیها نیست. در زمانهای که فیلمهای فرمولی شدهی مارول و سینمای سریسازی و آببندی هالیوود حرف اول را در بازار میزند، مخاطب در مواجهه با آثاری اصیل همچون تاپ گان، انتظار متفاوتی دارد. به تماشای یک فیلم مارول بنشینید و در نهایت از اینکه همه چیزهایی که دیدهاید مطابق انتظارتان بوده و میتوانستید قبل از تماشای فیلم همه چیز را تصور کنید به وجد بیایید. اما سینما حرف دیگری میزند.
المان غافلگیری همواره در سینما معادل هیجان بوده و هنوز هم هست. اما تاپ گان جدید شما را جور دیگری هیجانزده میکند. طوری که فکرش را هم نمیکنید.
فیلم برای اثبات کردن خود به مخاطب نیاز به هیچ داستان و شخصیتپردازی پیچیدهای ندارد. تنها رجوع به گذشته، مرور سادهی اتفاقات فیلم قبلی، پیگیری جایگاه شخصیتِ کاپیتان ماوریک به عنوان بهترین خلبان جنگندهی نیروی دریایی ارتش آمریکا و تام کروز کافی هستند. سرراست بودن داستان فیلم و مستقیم سراغ اصل مطلب رفتن، با کششهای شبیه فیلمهای دبیرستانی به فیلم کمک هم میکنند. اصلا هیچ یک از سادهانگاریهای فیلم Maverick نقطه ضعف محسوب نمیشوند. مگر شاید برای فرماندهان واقعی ارتش.

از سکانس آغازین فیلم و کارگردانی شبیه به تیزرهای تبلیغاتی محصول جدید کارخانهی هواپیمایی که بگذریم، فیلم تقریبا نقص غیرقابل اغماضی ندارد. البته مشخص است که فیلمنامه اولویت آخر سازندگان بوده، اما در همین حال هم آنها فهمیدهاند که باید دقیقا روی چه نقطههایی از داستان کار بیشتری بکنند. خلق فضای قابل اعتنای رخدادهای فیلم مهمترین عامل موفقیت ارکان فیلمنامه است. به بازی گرفتن عنصر زمان و حساسیت ماموریت، نقطه عطفی است که موجب موفقیت فیلم در داستانگویی و سپس در اکشن و هیجان میشود.
تام کروز و دستهی خلبانهای زیردستش، که مامور آموزش آنها برای سختترین عملیات عمرشان است، تحت فشارِ گذشت زمان هستند. دشمنِ تعریفنشدهی فیلم با تسلیحات و تجهیزات پیشرفتهاش در تلاش برای رسیدن به یک نابودگر اتمی است. زمانِ رسیدن به هدف نزدیک است. و یک بار در طول فیلم نزدیکتر هم میشود. پس زمان، عامل اصلی هیجان در فیلم محسوب میشود.
چنانچه هنوز متوجه نشدهاید، فیلم تلاش میکند با سختتر کردن شرایط، همه چیز را نفسگیرتر کند. اما آیا موفق میشود؟ و اگر بله، چرا و چگونه؟

پاسخ سوال اول روشن است. بله. اما چرایی و چگونگی آن به شخصیتِ ماوریک ارتباط دارد. اگرچه قهرمانبازیهای فیلم به درستی به تام کروز محدود نمیشود، اما او در نهایت تنها کسی است که میتواند گره کور این ماموریت را باز کند. بهترین خلبان، یاغی، دیوانه و نترس و خیلی خیلی احمق، تنها کسی است که از پس این کار برمیآید. نقش او در دو سوم ابتدایی فیلم به یک آموزگارِ باحال اما جدی تقلیل یافته است. در این میان رابطه او با «روستر» هم شکل گرفته و رجوع دیگری به گذشته باعث عمیقتر شدن حساسیت ماموریت گشته است. اما در یک سوم پایانی، او دوباره ردای اوبی-وان-کنوبیاش را میپوشد و قهرمانانه کنترل اوضاع را در دست میگیرد.
در حالی که ما به تماشای دیوانهبازیهای خلبانها نشستهایم، هیچ کس به این فکر نمیکند که موسیقی فیلم چقدر هیجان آن را بیشتر کرده است. فیلمبرداری فیلم چقدر در خلق صحنههای اکشن و بهتآور آن تاثیر داشته است. بازیها چقدر در کیفیتِ آنچه میبینیم و حس میکنیم اثرگذار بوده و ریتم فیلم چگونه احساسات مخاطب و ترشح آدرنالین را در دست گرفته است. کمتر کسی به این فکر میکند که چگونه یک دسته از خلبانهای جوان و کمتجربه مستقیما از کالج وارد مهمترین و خطرناکترین ماموریت ارتش میشوند.
هیچکس، حتا قطعا خود سازندگان هم به این فکر نمیکنند که فیلم چطور توانسته با این همه سوال منطقیِ بیجواب به این موفقیت برسد. چون تنها چیزی که در پایان اهمیت دارد، موفقیتی است که حاصل میشود. ماموریتی است که به انجام میرسد و ما تکتک صحنههای آن را با اشتیاق تماشا کردهایم.
در پایان نه خبری از آن تراژدی منحوسی که انتظارش میرفت هست و نه تام کروز خودش را قربانی میکند و از بین میرود. تنها یک دلیل برای این کار متصور است: ادامه یافتن Top Gun با تام کروز در آینده. و اگرچه یک تراژدی عمیق و تاثیرگذار میتوانست Maverick را جادوانه کند و برای همیشه در ویترین افتخارات کمپانی سازندهاش نگه دارد، بیشتر به خاطر همین که میدانیم این فیلم ممکن است ادامه پیدا کند خوشحال هستیم.
نظر شما درباره نقد و بررسی فیلم Top Gun: Maverick چیست؟